# Χάρτης εμβέλειας από τη Χίο - μέθοδος υπολογισμού

jkhwatch.gr · δεδομένα με άδεια CC BY 4.0 (απόδοση «jkhwatch.gr») · κώδικας με άδεια MIT.

Όλα τα αποτελέσματα είναι **εκτιμήσεις** από δημόσια έγγραφα κατασκευαστών και τους κανόνες της ΕΕ. Δεν αποτελούν εγχειρίδιο πτήσης. Κάθε εταιρεία υπολογίζει κάθε πτήση με τα εγκεκριμένα εγχειρίδιά της.

## Τι υπολογίζεται

Για κάθε αεροσκάφος, για καθένα από τα τέσσερα μήκη διαδρόμου (1.030 / ~1.300 / 1.511 / 1.799 μ.) και για δύο θερμοκρασίες (πρότυπη ISA, 15 °C, και ISA+15, περίπου 30 °C), υπολογίζεται πόσο μακριά μπορεί να πετάξει από τη Χίο χωρίς στάση. Οι παραδοχές:

- όλες οι θέσεις είναι κατειλημμένες·
- κάθε επιβάτης έχει μία αποσκευή·
- τα αποθέματα καυσίμου είναι όσα ορίζουν οι κανόνες της ΕΕ.

Το βάρος μειώνεται **μόνο με μείωση των καυσίμων**, ώστε να τηρείται ο περιορισμός του διαδρόμου. Ο υπολογισμός διατηρεί όλους τους επιβάτες και όλες τις αποσκευές.

**Καλοκαίρι χωρίς καμπύλη ζέστης.** Όπου ο κατασκευαστής δεν δίνει καμπύλη για ISA+15 (ATR, A319ceo), το αποτέλεσμα για το καλοκαίρι είναι το αποτέλεσμα της πρότυπης θερμοκρασίας, ως **ανώτερο όριο**: στη ζέστη η εμβέλεια με όλες τις θέσεις είναι μικρότερη, αλλά πόσο δεν δημοσιεύεται. Στη σελίδα εμφανίζεται ως «έως ~X km»· στο `range_results.csv` η στήλη `hot_fallback_isa` είναι `True` σε αυτές τις γραμμές και η `range_km` είναι η τιμή της πρότυπης θερμοκρασίας. Αν το αποτέλεσμα της πρότυπης θερμοκρασίας είναι μόνο ελάχιστη εμβέλεια (εξαίρεση ATR, βλ. βήμα 1), δεν υπάρχει ανώτερο όριο και το καλοκαίρι μένει «εκτός στοιχείων».

## Αρχεία

| Αρχείο | Περιεχόμενο |
|---|---|
| `range_results.csv` | Ένα αποτέλεσμα ανά αεροσκάφος × μήκος × θερμοκρασία: κατάσταση, εμβέλεια, βάρος απογείωσης, ανάλυση βάρους και καυσίμων |
| `range_aircraft.csv` | Στοιχεία ανά αεροσκάφος: βάρη, θέσεις, χωρητικότητα, ταχύτητα πλεύσης, βάση βαθμονόμησης, πηγές |
| `range_curves.csv` | Οι ψηφιοποιημένες καμπύλες των κατασκευαστών: μήκος απογείωσης και προσγείωσης ανά βάρος, φορτίο-εμβέλεια, καύσιμα για γνωστές αποστάσεις |
| `airports_range.csv` | Τα αεροδρόμια του χάρτη με την ορθοδρομική απόσταση από τη Χίο |
| `range_map.yaml` | Όλες οι είσοδοι του υπολογισμού σε ένα αρχείο, όπως τις διαβάζει ο κώδικας |
| `code/range_model.py`, `code/fuel_model.py` | Ο κώδικας του υπολογισμού (Python 3) |

## Βήμα 1: Βάρος απογείωσης

Από την καμπύλη μήκους απογείωσης του κατασκευαστή (επίπεδο θάλασσας, στεγνός διάδρομος, χωρίς άνεμο) βρίσκουμε με γραμμική παρεμβολή το επιτρεπόμενο βάρος απογείωσης για το συγκεκριμένο μήκος διαδρόμου:

`TOW = min(MTOW, βάρος καμπύλης στο μήκος L)`

- Αν το μήκος είναι **μικρότερο από την αρχή της καμπύλης**, το αποτέλεσμα είναι «εκτός στοιχείων κατασκευαστή». Καμία προέκταση.
- Αν το μήκος είναι **μεγαλύτερο από το τέλος της καμπύλης**, κρατάμε το τελευταίο βάρος της καμπύλης.
- **Εξαίρεση ATR:** η ATR δημοσιεύει μόνο το μήκος στο μέγιστο βάρος και το μήκος για «όλες τις θέσεις, πτήση 300 ν.μ.». Για μήκος ανάμεσα στα δύο, η εμβέλεια δίνεται μόνο ως **ελάχιστη** (300 ν.μ.).

Η εκδοχή μέγιστου βάρους (MTOW) είναι η βασική εκδοχή κάθε εγγράφου.

## Βήμα 2: Φορτίο

`Φορτίο = θέσεις × (84 + 13) kg`

Οι τιμές είναι οι πρότυπες μάζες της EASA (AMC1 CAT.POL.MAB.100): 84 kg ανά επιβάτη με χειραποσκευή και 13 kg ανά αποσκευή εντός Ευρώπης. Οι θέσεις είναι της διάταξης μιας ελληνικής εταιρείας και, όπου δεν υπάρχει, μιας ευρωπαϊκής. Για το A319neo χρησιμοποιείται η τυπική διάταξη της Airbus.

## Βήμα 3: Καύσιμα και αποθέματα κατά την ΕΕ

`Καύσιμα = min(χωρητικότητα δεξαμενών, TOW − άδειο αεροσκάφος − φορτίο)`

Τα καύσιμα πρέπει να καλύπτουν, κατά τον Κανονισμό (ΕΕ) 965/2012 (CAT.OP.MPA.181 και AMC1, βασικό σχήμα καυσίμου):

| Μέρος | Πώς υπολογίζεται |
|---|---|
| Ταξίδι | `trip(W0, r) = W0 · (1 − e^(−r/k)) + O` (εξίσωση Breguet με σταθερό «κόστος» ανόδου και προσέγγισης `O`) |
| Απρόβλεπτα | το μεγαλύτερο από 5% του ταξιδιού και 5 λεπτά αναμονής στα 1.500 πόδια |
| Εναλλακτικό αεροδρόμιο | `trip(βάρος άφιξης, 100 ν.μ.)` |
| Τελικό απόθεμα | 30 λεπτά αναμονής στα 1.500 πόδια, με το βάρος άφιξης στο εναλλακτικό |

Ρυθμός κατανάλωσης καυσίμου:

- σε πλεύση: `W · V / k` (kg/h, με V σε κόμβους και k σε ναυτικά μίλια)·
- σε αναμονή: συντελεστής × ρυθμός πλεύσης.

Η εμβέλεια είναι η μεγαλύτερη απόσταση `r` για την οποία ταξίδι και αποθέματα χωρούν στα καύσιμα. Αν τα καύσιμα δεν φτάνουν ούτε για τα αποθέματα, το αποτέλεσμα είναι «δεν φεύγει γεμάτο». Τα καύσιμα τροχοδρόμησης καίγονται πριν από την απογείωση και δεν μετρούν στο βάρος απογείωσης.

### Βαθμονόμηση (k, O) ανά τύπο

- **ATR 42-600, ATR 72-600 και Dash 8-400:** από τα καύσιμα που δημοσιεύει ο κατασκευαστής για δύο γνωστές αποστάσεις (`range_curves.csv`, curve `trip_fuel`). Τα φύλλα ATR δίνουν «block fuel», δηλαδή μαζί με την τροχοδρόμηση· το μοντέλο το μετρά ως καύσιμο ταξιδιού, άρα για τα ATR είναι ελαφρώς συντηρητικό. Το ATR 42-500 βαθμονομείται στο διάγραμμα φορτίου-εμβέλειας του φύλλου του.
- **Όλοι οι άλλοι τύποι:** από δύο σημεία του διαγράμματος φορτίου-εμβέλειας στο μέγιστο βάρος (τέλος του οριζόντιου τμήματος (plateau) και σημείο μέγιστου καυσίμου). Πρώτα αφαιρούνται τα αποθέματα που υποθέτει το ίδιο το διάγραμμα:
  - **ATR 42-500:** δηλωμένα, 5% + 30 λεπτά αναμονής + 100 ν.μ.
  - **Embraer:** δηλωμένα, 100 ν.μ. + 45 λεπτά πτήσης.
  - **Boeing:** υπόθεση, 5% + 200 ν.μ. + 30 λεπτά, κατά τα «typical mission rules» φυλλαδίου Boeing 757 του 2007.
  - **Airbus:** υπόθεση, τυπικά διεθνή αποθέματα 5% + 200 ν.μ. + 30 λεπτά· η Airbus δεν τα δηλώνει.

Οι δοκιμές (tests) του κώδικα ελέγχουν ότι το μοντέλο αναπαράγει τα σημεία του κατασκευαστή με απόκλιση έως 1%.

Αν τα δύο σημεία δεν δίνουν `O ≥ 0` με τα αποθέματα που υποθέτουμε για το διάγραμμα, ο κώδικας κρατά `O = 0` και βαθμονομεί το `k` μόνο στο σημείο της μεγαλύτερης απόστασης. Αυτό συμβαίνει σε έναν τύπο, το **Boeing 737 MAX 8** (το άλλο σημείο αναπαράγεται με απόκλιση 0,5%): σημαίνει ότι η υπόθεσή μας για τα αποθέματα της Boeing είναι μάλλον μεγαλύτερη από όσα υποθέτει το διάγραμμα του MAX 8, και ότι για αυτόν τον τύπο τα καύσιμα εναλλακτικού αεροδρομίου (100 ν.μ.) βγαίνουν χαμηλά (περίπου 0,5 t, έναντι περίπου 1 t στο 737-800).

Όταν η εμβέλεια που προκύπτει είναι μικρότερη από 100 km, δηλαδή τα καύσιμα μετά τα αποθέματα δεν φτάνουν σε κανένα αεροδρόμιο του χάρτη, το αποτέλεσμα παρουσιάζεται ως «δεν φεύγει γεμάτο» με την ανάλυση βάρους.

## Δρομολόγια που εκτελούνται σήμερα

Ανεξάρτητα από τον υπολογισμό, ο χάρτης δείχνει με πράσινη γραμμή τα δρομολόγια που εκτελούνται από τη Χίο με τον σημερινό διάδρομο των 1.030 μ., ανά τύπο αεροσκάφους, από δική μας καταμέτρηση σε δεδομένα ιχνηλάτησης πτήσεων (Flightradar24, FlightAware, 02-14 Οκτωβρίου 2026· `range_map.yaml`, κλειδί `operated`). Η καταμέτρηση δείχνει ότι ο τύπος πετά το δρομολόγιο, με όποιους περιορισμούς φορτίου τυχόν εφαρμόζει η εταιρεία· δεν δείχνει πόσες θέσεις πουλήθηκαν και δεν είναι επίσημο στοιχείο.

## Δικές μας παραδοχές

- Εναλλακτικό αεροδρόμιο σε 100 ν.μ. για κάθε προορισμό.
- Κατανάλωση σε αναμονή: 75% της κατανάλωσης σε πλεύση για τα ελικοφόρα και 90% για τα τζετ.
- Ταχύτητα πλεύσης τζετ περίπου 450 κόμβοι (περίπου 0,78 Mach). Για ATR και Dash 8 χρησιμοποιείται η ταχύτητα του φύλλου του κατασκευαστή.
- Τα αποθέματα των διαγραμμάτων Airbus και Boeing, όπως περιγράφονται πιο πάνω.
- Τα μήκη του διαδρόμου αντιμετωπίζονται ως διαθέσιμο μήκος απογείωσης.

## Διαδικασίες του αεροδρομίου της Χίου (AIP LGHI, AMDT 08/26)

- **Προσέγγιση:** μόνο προσεγγίσεις μη ακριβείας (VOR/DME, NDB), και οι δύο προς τον διάδρομο 01. Το ύψος αποφυγής εμποδίων είναι 992 και 1.092 πόδια. Για τον διάδρομο 19 γίνεται κύκλωση μόνο ανατολικά. Δεν υπάρχει ILS ούτε φώτα προσέγγισης.
  - *Στον υπολογισμό:* καύσιμα για εναλλακτικό αεροδρόμιο υπολογίζονται πάντα.
- **Αναχώρηση:** κλίση ανόδου τουλάχιστον 5,5% έως το ελάχιστο ύψος της διαδρομής. Νότια του διαδρόμου το έδαφος ανεβαίνει σε περίπου 148 μ.
  - *Δεν υπολογίζεται:* οι επιδόσεις ανόδου κάθε αεροσκάφους και οι διαδικασίες των εταιρειών για βλάβη κινητήρα δεν είναι δημόσιες. Κατά την εκτίμησή μας, οι εμβέλειες είναι **ανώτερο όριο**.

## Τι δεν λαμβάνεται υπόψη

Άνεμος, κλίση διαδρόμου, βρεγμένος διάδρομος στην απογείωση, εμπόδια και κλίσεις ανόδου (βλ. πιο πάνω), βαρύτερες εκδοχές μέγιστου βάρους, κανόνες και εγχειρίδια των εταιρειών. Η προσγείωση στον προορισμό θεωρείται εξασφαλισμένη.

## Πώς να το ξανατρέξετε

Χρειάζεστε Python 3 και PyYAML (`pip install pyyaml`). Βάλτε τα `range_model.py` και `fuel_model.py` σε φάκελο `build/` (με ένα κενό `build/__init__.py`) και τρέξτε:

```python
import yaml
from build import range_model as rm
doc = yaml.safe_load(open("range_map.yaml", encoding="utf-8"))
out = rm.compute(doc)
print(out["results"]["rm_a320neo"]["1511"]["isa"])
```

Μπορείτε να αλλάξετε μια παραδοχή στο `range_map.yaml` και να δείτε πώς αλλάζει το αποτέλεσμα: για παράδειγμα `assumptions.alt_nm`, τις θέσεις ενός αεροσκάφους ή το `fuel_policy.cont_pct`.

## Πηγές

Οι κωδικοί [S…] στα αρχεία παραπέμπουν στο μητρώο πηγών (`sources.csv`): έγγραφα σχεδιασμού αεροδρομίων Airbus, Boeing, Embraer, De Havilland/Bombardier, φύλλα ATR, Easy Access Rules της EASA, σελίδες στόλου εταιρειών, AIP LGHI, Natural Earth και OurAirports.

## Κάτοικοι και οικονομικό επίπεδο γύρω από κάθε αεροδρόμιο (R38, 21-10-2026)

Στο `airports_range.csv` (και στη λίστα και τα tooltips του χάρτη) κάθε αεροδρόμιο έχει δύο ενδείξεις για τη δυνητική αγορά γύρω του. Είναι δική μας εκτίμηση και δεν μετρούν πρόθεση για ταξίδι στη Χίο.

| Στήλη | Τι είναι | Πηγή |
|---|---|---|
| `pop100` | Κάτοικοι σε ακτίνα 100 km (ευθεία γραμμή), **μόνο μέσα στη χώρα του αεροδρομίου**, στρογγυλεμένοι σε χιλιάδες | JRC GHSL GHS-POP R2023A, έτος 2025, πλέγμα 30″ (≈ 1 km), CC BY 4.0 |
| `econ` | ΑΕΠ ανά κάτοικο 2024 σε ισοτιμία αγοραστικής δύναμης (PPP, διεθνή δολάρια 2021· όχι οι PPS της Eurostat), μέσος όρος του ίδιου τμήματος σταθμισμένος με τον πληθυσμό, **ΕΕ27 = 100** | Kummu κ.ά. 2025 (Scientific Data 12:178), Zenodo 18429133, CC BY 4.0 |

- Το πλέγμα ΑΕΠ προσαρμόζεται μέσα σε κάθε χώρα ώστε ο εθνικός μέσος να ισούται με την εθνική τιμή του ίδιου συνόλου· η εσωτερική κατανομή δεν αλλάζει.
- Διασταύρωση με Eurostat NUTS-3 (πληθυσμός 2025· ΑΕΠ/κάτοικο σε PPS, τελευταίο διαθέσιμο έτος: 2024 ή, όπως σε όλη την Ελλάδα, 2023), σταθμισμένα με την έκταση κάθε περιφέρειας μέσα στον κύκλο: διάμεσος λόγος πληθυσμού 1,01 (259 ευρωπαϊκά αεροδρόμια με πλήρη κάλυψη NUTS), διάμεση διαφορά δείκτη 0 μονάδες (279 αεροδρόμια, με τον πλήρη κύκλο και στις δύο μεθόδους).
- Πόλεις με πολλά αεροδρόμια έχουν σχεδόν τις ίδιες τιμές (Λονδίνο 20,9-22,9 εκ.). Χωρίς τιμή είναι 4 αεροδρόμια, όπου τα σύνορα Natural Earth 1:50m δεν δίνουν στη χώρα του αεροδρομίου (κατά OurAirports) κανένα κελί του κύκλου: Γιβραλτάρ και Καστελλόριζο (τα δύο εδάφη λείπουν από τα πολύγωνα αυτής της κλίμακας και οι κάτοικοί τους πέφτουν στη γειτονική χώρα) και τα δύο αεροδρόμια με κωδικό χώρας EH (Δυτική Σαχάρα), που τα κελιά τους το Natural Earth τα δίνει στο MA. Για το Καστελλόριζο η πραγματική τιμή είναι κάτω από 1 χιλ. κάτοικοι.
- Στην Κύπρο ο κύκλος μετρά όλο το νησί, μαζί με τις περιοχές όπου η Κυπριακή Δημοκρατία δεν ασκεί αποτελεσματικό έλεγχο (Λάρνακα: 35% των κατοίκων του κύκλου, Πάφος 25%)· οι περιοχές αυτές δεν μετρούν στον μέσο όρο ΕΕ27.
- Ο κώδικας και τα πλήρη αποτελέσματα (και με το τμήμα του κύκλου σε άλλη χώρα) είναι στο αποθετήριο: `research/v2/R38_catchment/`.
- Το Numbeo δεν χρησιμοποιείται: οι όροι του δεν επιτρέπουν αναδημοσίευση χωρίς άδεια.